[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
اطلاعات نشریه::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تماس با ما::
تسهیلات پایگاه::
بایگانی مقالات زیر چاپ::
DOI::
OPEN ACCESS::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
آمار نشریه
مقالات منتشر شده: 615
نرخ پذیرش: 21.4
نرخ رد: 78.6
میانگین داوری: 307 روز
میانگین انتشار: 636 روز
..
آمار عمومی نشریه
آمار عمومی نشریه
..
تعداد دورها                          23
تعداد شماره‌ها 83
 تعداد مقالات 4001
 تعداد مشاهده مقاله 11748252
 تعداد مقالات ارسال شده در یکسال اخیر 3230
 تعداد مقالات پذیرفته شده  637
 درصد پذیرش 30
 زمان پذیرش (روز) 120
 تعداد پایگاه های نمایه شده 9
 h.index 3
میانگین بازه زمانی فرایند داوری 30
:: دوره 22، شماره 80 - ( 11-1401 ) ::
جلد 22 شماره 80 صفحات 65-47 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی دماهای کمینه بحرانی و موج سرمایی مخرب تاکستان‌های غرب و شمال غرب کشور
محمد ابراهیمی1 ، علیرضا ایلدرمی* 2، علی اکبر سبزی پرور3 ، منصور غلامی4 ، حمید نوری5
1- دانشجوی دکتری پژوهشکده کشمش و انگور، دانشگاه ملایر.
2- گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه ملایر. (نویسنده مسئول
3- گروه کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان
4- گروه کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان.
5- گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه ملایر
چکیده:   (914 مشاهده)
اثر مخاطرات دمایی بر تخریب تاکستان­های غرب و شمال غرب ایران
 
چکیده
یکی از این عواملی  که گاهی باعث نابودی کامل تاکستان­ها می­شود،­ مخاطرات ناشی از دماهای زیر صفر درجه سانتی گراد است­. هدف از این پژوهش، بررسی اثر مخاطرات دمایی بر تخریب تاکستان­های غرب و شمال غرب ایران­ می­باشد­. داده­های مورد استفاده شامل پارامتر کمینه درجه حرارت، الگوهای سینوپتیکی تأثیرگذار و عامل موج­های سرمای شدید و زمان رخداد آن در 85 ایستگاه سینوپتیک در دوره آماری 1996 تا 2014 میلادی می­باشد­. نتایج نشان می­دهد که  پرتکرارترین روزهای دارای موج سرمایی مخرب تاکستان­های منطقه بطور میانگین در روز 14 ژانویه (25 دی ماه) رخ می­دهد نتایج تحلیل نقشه­های سینوپتیکی نشان داد که به دلیل­ تقویت کم فشار جنب قطبی و گسترش آن به سمت شرق و عرض­های جنوبی و استقرار پرفشار سیبری در غرب این کم فشار در سطح زمین، شدت اثر سرمایشی این نوع موج­های سرما در فصل زمستان در منطقه افزایش می­یابد. کمترین دمای بحرانی در بین ایستگاه­های هواشناسی­، مربوط به ایستگاه هواشناسی شهر سقز در استان کردستان با منفی 33 درجه سانتی­گراد و بعد از آن، شهرهای همدان، بستان آباد و سراب با دما­های زیر منفی 30 درجه رکوردار ثبت دما در بین شهر­های منطقه مورد مطالعه هستند. بررسی­ها نشان می دهد که کشت تمام ارقام انگور با میزان تحمل متفاوت در شهر سقز­، می­تواند دچار صدمه و حتی مرگ بوته گیاه شود. همچنین نتایج نشان داد که­­60 درصد شهر­های منطقه مورد مطالعه با­ تمام ارقام موجود ایرانی و خارجی می­توانند بدون شرایط تهدید­آمیز سرمای شدید زمستانه، فصل سرد را سپری کنند.
 
مقدمه
بوته گیاه انگور به عنوان یک درخت مناطق معتدله، مکانیسم­های فیزیولوژیکی سازگار یافته­ای دارد که آن را در مقابل سرما مقاوم می­کند. رکود یا خواب که از نظر فیزیولوژیکی، کاهش فعالیت در هر یک از اندام­های گیاهی است، یکی از مکانیسم­های مقاومت انگور در مقابل سرما می­باشد. رکود یا خواب جوانه­ها ناشی از استراحت[1] و یا سکون[2] بوده و هنگامی­که جوانه­های انگور به دلایلی فیزیولوژیکی درونی حتی در شرایط مطلوب محیطی فعال نمی­شوند، در حال استراحت باقی می­ماند­ و  بعد از خواب نسبی، جوانه­های انگور وارد دوره شروع برون خفتگی[3]، می­شوند (Jalili Marandi, 2010: 942). Mahmoudi (2016) در بررسی میانگین گردش جوی منجر به یخبندان­های فراگیر در ایران، نشان داد که در الگوی گردشی فشار سطح دریا­، آرایش مکانی سامانه پرفشار سیبری و کنش­های متقابل آن با دو سامانه کم فشار جنب قطبی (کم فشار ایسلند) و کم فشار موسمی سودان، مهمترین بازیگران فشاری در وقوع حداکثر و حداقل فراوانی روزهای یخبندان­های فراگیر در ایران می­باشند.
) به تحلیل سینوپتیکی امواج سرمایی خسارت بار شمال غرب ایران پرداختند. نتیجه این پژوهش نشان داد که فراوانی ماهانه آن­ها در ماه­های گذار آبان و فروردین است و این دو ماه بیش­تر از ماه­های دیگر امواج سرمایی شدید و فراگیر را تجربه کرده­اند.
مواد و روش ها
منطقه مورد مطالعه شامل در غرب و شمال غرب ایران می­باشند. اقلیم این منطقه اکثرا از آب و هوای نیمه خشک و سایر اقلیم ها نیز حدوداً بطور یکسانی در منطقه حضور دارند. مسئله کم آبی در استان­های مطالعاتی، و دمای کمینه (سرما) مهمترین مباحث کشاورزی و تاک­داری می­باشد که اطلاع از منشاء و عوامل آن بسیار مهم خواهد بود. داده­های مورد استفاده در این بررسی­ شامل پارامتر کمینه درجه حرارت 85 ایستگاه سینوپتیک منطقه غرب و شمال غرب ایران ­در دوره آماری 1996 تا 2014 میلادی موجود در سازمان هواشناسی کشور می­باشد. بدین منظور  برای استخراج یخبندان­های صورت گرفته در منطقه،­ آمار سه ساعته 85 ایستگاه سینوپتیک در دوره آماری سال­های 1996 تا 2014 میلادی بررسی و سپس پرتکرارترین روز ­و پرتکرارترین دمای کمینه زیر منفی 15 درجه سانتی­گراد تعیین شده است.
­نتایج و بحث
بررسی آماری دما­های کمینه حدی زیر منفی 15 درجه سانتی­گراد که به عنوان درجه حرارت مخرب در ارقام محصول انگور درتاکستان های­ غرب و شمال­غرب ایران نشان داد که کمترین دمای بحرانی در دوره زمانی 1996 تا 2014 بین ایستگاه­های هواشناسی منطقه مورد مطالعه، مربوط به ایستگاه هواشناسی شهر سقز در استان کردستان با منفی 33 درجه سانتی­گراد می­باشد. بعد از شهر سقز، شهرهای همدان، بستان آباد و سراب با دما­های زیر منفی 30 درجه قرار دارند. ایستگاه بستان آباد، خیرآباد، سراب؛ زرینه اباتو، کمیجان و همدان به ترتیب با میانگین 8/15، 2/14، 3/11، 4/9، 7/8 و 4/8 روز در یک سال، دارای بیشترین روزهایی با دمای منفی 15 درجه سانتی­گراد و پایین­تر می­باشند. همچنین ایستگاه­های خنداب با دمای منفی 8/24 درجه سانتی­گراد و شهرهای بستان­آباد، خوی و همدان با دمای زیر منفی 20 درجه سانتی­گراد، پرتکرارترین دمای زیر منفی 15 درجه سانتی­گراد را دارند. شهر خنداب  علاوه بر داشتن ارتفاع بیشتر، به علت ورود موج­های سرمایی؛ یخبندان­های تشعشعی از همه ایستگاه­ها در وضعیت بحرانی تر قرار دارد­. تحلیل نقشه­های سینوپتیکی روز 14 ژانویه به عنوان میانگین پرتکرارترین روز کمترین دمای کمینه رخ­داده در منطقه نشان دهنده مثبت بودن مؤلفه بادهای مداری و منفی بودن مؤلفه بادهای نصف­النهاری می­باشد.
نتیجه گیری
چنین شرایطی باعث افزایش شدت و گستردگی فوق­العاده سرمای زمستانه زمانی در منطقه می­شود­. بررسی نقشه هم­فشار سطح 500 هکتوپاسکال در روزهای با شدت سرمای زیاد همانند روز 21 دی ماه 1386 شمسی نشان می­دهد که با پایش وضعیت پرفشا­رهای جنب حاره­ای آزور، پرفشار حرارتی سطحی سیبری و کم­فشار جنب قطبی ایسلند و همچنین دیدبانی پربند فشار 1022 هکتوپاسکال در سطح زمین و ارتفاع 5520 دکامتر سطح هم­فشار 500 هکتوپاسکال می­توان حداقل  1 تا 3 روز قبل از ورود موج سرمای حامل دماهای بحرانی به مناطق شمال غربی، غربی و مرکزی ایران را پیش بینی نمود­. این پیش آگاهی، فرصت آمادگی و مهیا کردن ادوات لازم برای پیشگیری و مقابله با موج سرمای خسارت­زا را برای کشاورزان فراهم می­سازد.از نظر زمانی نیز، در نقشه پراکنش میانگین درجه حرارت برای رقم دیررس می­توان مشاهده نمود که بدلیل نزدیکی بازه زمانی مراحل فنولوژیکی تشکیل میوه تا رسیدن و برداشت به ماه­های خنک­تر (بخصوص وقوع دماهای پایین­تر در شب) دمای مناسب برای رشد بیماری ها مانند قارچ بیماری سفیدک سطحی فراهم نمی­شود.
 
[1]. Rest
[2] . سکون (Quiescence): اکر جوانه­های انگور به دلیل شرایط نامساعد محیطی (نظیر دمای پایین) در حالت رکود باقی بمانند، این پدیده را سکون می­گویند.
[3] . Ecto-dormancy
واژه‌های کلیدی: انگور، سرمای زمستانه، الگوهای سینوپتیکی، مقاومت به سرما
متن کامل [PDF 1238 kb]   (164 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1398/8/11 | پذیرش: 1399/7/8 | انتشار: 1401/11/10
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ebrahimi M, Ildoromi A, Sabzi parvar A A, Gholami M, Nouri H. Investigating the effect of critical minimum temperatures and destructive cold waves in the western and northwestern vineyards of the country. جغرافیایی 2023; 22 (80) :47-65
URL: http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-3563-fa.html

ابراهیمی محمد، ایلدرمی علیرضا، سبزی پرور علی اکبر، غلامی منصور، نوری حمید. بررسی دماهای کمینه بحرانی و موج سرمایی مخرب تاکستان‌های غرب و شمال غرب کشور. فضای جغرافیایی. 1401; 22 (80) :47-65

URL: http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-3563-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 22، شماره 80 - ( 11-1401 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فضای جغرافیایی Geographic Space
Persian site map - English site map - Created in 0.22 seconds with 43 queries by YEKTAWEB 4642