1- استاد،گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 2- دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی،گروه جغرافیای طبیعی،دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 3- دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری ، دانشکده منابع طبیعی، مرکز تحقیقات مدیریت آب ، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
چکیده: (221 مشاهده)
هدف: این پژوهش با هدف ارزیابی سناریوهای فصلی تغییر کاربری اراضی و تحلیل اثر آنها بر پهنهبندی خطر سیل در حوضه آبخیز سامیان انجام شد. تمرکز اصلی مطالعه بر بررسی تغییرات کاربری در فصول بهار و پاییز و نقش آنها در تغییر رفتار هیدرولوژیکی حوضه با بهرهگیری از دادههای سنجش از دور در سامانهGoogle Earth Engine بود است. روششناسی: در این مطالعه از تصاویر لندست 9 و سنتینل-2 سال 2024 محصولاتDynamicWorld،GHSLومدل رقومی ارتفاعSRTM، نقشه زمینشناسی و نقشه بافت خاک استفاده شد. نقشههای کاربری اراضی فصول بهار و پاییز با شاخصهای طیفی و الگوریتم جنگل تصادفی تولید و دقت آنها با معیارهای دقت کلی و کاپا ارزیابی شد. بهمنظور پهنهبندی خطر وقوع سیل، مدل اصلاحشده شاخص پتانسیل سیلاب ناگهانی (MFFPI) بهکار گرفته شد و شش پارامتر شامل شیب، تراکم جریان، انحنای دامنه، بافت خاک، نفوذپذیری سنگ و کاربری اراضی وزندهی و در محیطArcMap ترکیب شدند. یافتهها:نتایج نشان داد که تغییرات فصلی کاربری اراضی تأثیر قابلتوجهی بر پتانسیل وقوع سیل دارند. در فصل بهار بهدلیل پوشش گیاهی متراکم و افزایش نفوذپذیری خاک، بخش عمده حوضه در کلاسهای خطر کم و متوسط قرار گرفت. در مقابل فصل پاییز بهدلیل کاهش شدید پوشش گیاهی پس از برداشت محصول و آغاز بارشهای پاییزه بیشترین پتانسیل سیلخیزی را نشان داد و مساحت پهنههای با خطرخیلی زیاد به حدود ۹۲ کیلومتر مربع افزایش یافت. نتایج مدلMFFPIنیز حساسیت بالای شاخص به تغییرات فصلی کاربری اراضی را تأیید کرد. نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان میدهد که خطر سیلاب در حوضه سامیان ماهیتی پویا و وابسته به تغییرات فصلی دارد. فصل پاییز بهعنوان دوره بحرانی سیلخیزی شناسایی شده و باید در برنامهریزیهای مدیریت سیلاب و آبخیزداری مورد توجه ویژه قرار گیرد. همچنین این مطالعه نشان داد که استفاده از دادههای چندمنبعی سنجشازدور و پردازشهای مبتنی برGEEرویکردی کارآمد برای پایش و تحلیل سریع تغییرات مؤثر بر سیلخیزی در مقیاس حوضه است.
Asghari Saraskanroud S, Samadi Shalveh Alia F, Zeinali B, Hazbavi Z. Assessment of Seasonal Land-Use Change Scenarios and Their Impact on Flood Hazard Zonation in the Samian Watershed Using the Google Earth Engine Platform. جغرافیایی 2026; 26 (93) : 9 URL: http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-4201-fa.html
اصغری سراسکانرود صیاد، صمدی شلوه علیا فاطمه، زینالی بتول، حزباوی زینب. ارزیابی سناریوهای فصلی تغییر کاربری اراضی و تأثیر آنها بر پهنهبندی خطر سیل در حوضه آبخیز سامیان با بهرهگیری از پلتفرم Google Earth Engine. فضای جغرافیایی. 1405; 26 (93) :197-217
(2).jpg)
