مکانیابی ساختمانهای بلندمرتبه بهعنوان یکی از مهمترین موضوعات در برنامهریزی و توسعه شهری، نقش اساسی در شکلدهی به ساختار فضایی شهرها دارد. در بسیاری از شهرهای در حال رشد، از جمله شهر بندرعباس، توسعه بلندمرتبهسازی بدون توجه کافی به اصول توسعه پایدار و تحلیل جامع معیارهای مکانی انجام شده است که میتواند منجر به بروز ناهماهنگیهای فضایی و تشدید فشار بر زیرساختهای شهری گردد. از اینرو، هدف این پژوهش ارائه یک چارچوب تصمیمگیری مکانی برای شناسایی پهنههای مناسب توسعه ساختمانهای بلندمرتبه با در نظر گرفتن عدم قطعیت در فرآیند تصمیمگیری است. در این مطالعه، از ترکیب فرایند تحلیل سلسلهمراتبی فازی (Fuzzy AHP)مبتنی بر روش توسعهای چانگ برای تعیین وزن معیارها (4 معیار کالبدی، زیرساخت، اقتصادی- اجتماعی، فیزیکی) و زیرمعیارها (39 زیرمعیار) استفاده شد. سپس لایههای اطلاعاتی در محیط GIS استانداردسازی شده و با استفاده از روش همپوشانی وزنی خطی تلفیق گردیدند. بهمنظور ارزیابی پایداری نتایج و بررسی اثر عدمقطعیت در وزندهی معیارها، شبیهسازی مونتکارلو با اعمال تغییرات تصادفی در وزنها اجرا شد و نقشههای متعدد مطلوبیت تولید گردید. نتایج نشان داد که معیارهای کالبدی و دسترسی به زیرساختها بهترتیب با درجه عضویت فازی 469/0 و 300/0 بیشترین اهمیت را در بلندمرتبهسازی ساختمانها دارند. نتایج نهایی عدمقطعیت مونتکارلو شامل نقشه میانگین مطلوبیت، انحراف معیار و نقشه ضریب تغییراتکه بهمنظور تحلیل پایداری مکانی مورد استفاده قرار گرفت، نشان داد که ضریب تغییرات و انحراف معیار در مدل بسیار پایین است و بیانگر پایداری مدل در مکانیابی ساختمانهای بلندمرتبه در بندرعباس است. نتیجه همپوشانی معیارها بیانگر این است که مناطقی در شمالغربی و نیمه شرقی و بخشهایی در حاشیه ساحلی بندرعباس برای بلندمرتبهسازی مناسباند. بنابراین، رویکرد پیشنهادی علاوهبر تعیین پهنههای مناسب توسعه، قادر است میزان عدمقطعیت و پایداری نتایج را نیز مشخص نماید. این ویژگی میتواند نقش مؤثری در بهبود کیفیت تصمیمگیریهای شهری و مدیریت توسعه عمودی در شهرهای در حال رشد ایفا کند. مکانیابی ساختمانهای بلندمرتبه بهعنوان یکی از مهمترین موضوعات در برنامهریزی و توسعه شهری، نقش اساسی در شکلدهی به ساختار فضایی شهرها دارد. در بسیاری از شهرهای در حال رشد، از جمله شهر بندرعباس، توسعه بلندمرتبهسازی بدون توجه کافی به اصول توسعه پایدار و تحلیل جامع معیارهای مکانی انجام شده است که میتواند منجر به بروز ناهماهنگیهای فضایی و تشدید فشار بر زیرساختهای شهری گردد. از اینرو، هدف این پژوهش ارائه یک چارچوب تصمیمگیری مکانی برای شناسایی پهنههای مناسب توسعه ساختمانهای بلندمرتبه با در نظر گرفتن عدم قطعیت در فرآیند تصمیمگیری است. در این مطالعه، از ترکیب فرایند تحلیل سلسلهمراتبی فازی (Fuzzy AHP)مبتنی بر روش توسعهای چانگ برای تعیین وزن معیارها (4 معیار کالبدی، زیرساخت، اقتصادی- اجتماعی، فیزیکی) و زیرمعیارها (39 زیرمعیار) استفاده شد. سپس لایههای اطلاعاتی در محیط GIS استانداردسازی شده و با استفاده از روش همپوشانی وزنی خطی تلفیق گردیدند. بهمنظور ارزیابی پایداری نتایج و بررسی اثر عدمقطعیت در وزندهی معیارها، شبیهسازی مونتکارلو با اعمال تغییرات تصادفی در وزنها اجرا شد و نقشههای متعدد مطلوبیت تولید گردید. نتایج نشان داد که معیارهای کالبدی و دسترسی به زیرساختها بهترتیب با درجه عضویت فازی 469/0 و 300/0 بیشترین اهمیت را در بلندمرتبهسازی ساختمانها دارند. نتایج نهایی عدمقطعیت مونتکارلو شامل نقشه میانگین مطلوبیت، انحراف معیار و نقشه ضریب تغییراتکه بهمنظور تحلیل پایداری مکانی مورد استفاده قرار گرفت، نشان داد که ضریب تغییرات و انحراف معیار در مدل بسیار پایین است و بیانگر پایداری مدل در مکانیابی ساختمانهای بلندمرتبه در بندرعباس است. نتیجه همپوشانی معیارها بیانگر این است که مناطقی در شمالغربی و نیمه شرقی و بخشهایی در حاشیه ساحلی بندرعباس برای بلندمرتبهسازی مناسباند. بنابراین، رویکرد پیشنهادی علاوهبر تعیین پهنههای مناسب توسعه، قادر است میزان عدمقطعیت و پایداری نتایج را نیز مشخص نماید. این ویژگی میتواند نقش مؤثری در بهبود کیفیت تصمیمگیریهای شهری و مدیریت توسعه عمودی در شهرهای در حال رشد ایفا کند.
Rezaee P, Dadras M, Ajdani M, Paslar S. Spatial Analysis and Prioritization of Suitable Zones for High-Rise Development in Bandar Abbas Using GIS and Monte Carlo Simulation. جغرافیایی 2026; 26 (93) : 9 URL: http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-4256-fa.html
رضایی پیام، دادرس محسن، آجدانی مهدی، پاسلار شهلا. تحلیل فضایی و اولویتبندی پهنههای مناسب بلندمرتبهسازی در شهر بندرعباس با استفاده ازGIS و شبیهسازی مونتکارلو. فضای جغرافیایی. 1405; 26 (93) :218-242
(2).jpg)
