مقدمه و هدف:عدالت شهری به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در برنامهریزی شهری مدرن، به دنبال توزیع عادلانه امکانات و خدمات در میان شهروندان است. نابرابریهای فضایی در شهرهای ایران، به ویژه ساری، ضرورت ارائه یک الگوی بومی و بهینه را دوچندان میکند. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگویی جامع برای تحقق عدالت شهری در شهر ساری انجام شده است. روششناسی:پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از روش نظریه دادهبنیاد و انجام ۱۵ مصاحبه نیمهساختاریافته با خبرگان (مدیران شهری، اساتید و کارشناسان)، و نیز با بهرهگیری از تکنیک فیشبرداری از ادبیات نظری، ابعاد و مؤلفههای عدالت شهری شناسایی شدند. سپس، با استفاده از تکنیک طوفان مغزی و کسب حدنصاب نظر خبرگان، پرسشنامه محققساخته تدوین گردید. در بخش کمی، دادههای حاصل از پرسشنامه (توزیع شده بین ۳۸۴ نفر از کارکنان شهرداری و فرمانداری ساری) با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی و نرمافزار Smart PLS تحلیل شد. یافتهها:نتایج بخش کیفی به شناسایی سه بعد اصلی عدالت شهری منجر شد: 1) عدالت فضایی (با ۱۲ مؤلفه شامل خدمات آموزشی، درمانی، فرهنگی، مذهبی، و...)، 2) عدالت توزیعی (با ۴ مؤلفه اصلی شامل نیاز ساکنان، دسترسی، توزیع فضایی و کارایی خدمات)، و 3) عدالت ساختاری (با ۶ مؤلفه شامل آزادی، برابری، تنوع، استحقاق، مردمسالاری و منفعت عمومی). یافتههای بخش کمی نشان داد که تمامی مؤلفههای شناساییشده از بار عاملی و اعتبار مناسب (Cronbach's α > 0.94, AVE > 0.55) برخوردار هستند. بر اساس ضرایب مسیر،عدالت فضاییبا ضریب (0.471) بیشترین تأثیر، وعدالت توزیعی (0.363) وعدالت ساختاری (0.177) در رتبههای بعدی قرار گرفتند. نتیجهگیری:الگوی ارائهشده در این پژوهش، چارچوبی جامع و بومی برای سنجش و ارتقای عدالت شهری در ساری فراهم میآورد. نتایج نشان میدهد که برای دستیابی به عدالت شهری، تمرکز بر بهبود و توزیع متوازن خدمات فضایی (نظیر توسعه فضاهای سبز، مراکز درمانی و آموزشی) در اولویت اول است و پس از آن، باید به سازوکارهای توزیع عادلانه خدمات و ساختارهای مشارکتی و حقوقی توجه شود.
Asghari GHajari J, Arghan A, Zand Moghadam M. Presenting an optimal model of urban justice in the city of Sari with a mixed approach (qualitative-quantitative) and structural equation modeling. جغرافیایی 2026; 26 (94) : 2 URL: http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-4280-fa.html
اصغری قاجاری جواد، ارغان عباس، زندمقدم محمدرضا. ارائه الگوی بهینه عدالت شهری در شهر ساری با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) و مدلسازی معادلات ساختاری. فضای جغرافیایی. 1405; 26 (94) :1-31
(2).jpg)
