امواج گرمایی از مهمترین مخاطرات اقلیمی به شمار میروند که میتوانند جنبههای مختلف حیات انسانی، زیرساختها و محیطزیست را تحت تأثیر قرار دهند. ازاینرو، شناسایی، شبیهسازی و پیشبینی آیندهنگر این پدیده، نقش مهمی در مدیریت ریسک و برنامهریزیهای اقلیمی دارد. در پژوهش حاضر، با هدف تحلیل ویژگیهای امواج گرمایی در یازده استان واقع در ناحیه غرب کشور طی دوره 1990 تا 2020، از شاخصهای مبتنی بر دما و رطوبت برای شناسایی رخداد امواج گرمایی استفاده شد. پس از تعیین اپیزودهای گرمایی، دوره بازگشت آنها با بهرهگیری از توزیع گمبل محاسبه گردید و الگوهای همدید مؤثر نیز شناسایی شد. دادههای آماری و محاسبات مرتبط در محیط نرمافزار MATLAB تحلیل شد. نتایج حاصل نشان داد که رخداد امواج گرمایی کوتاهمدت در استانهای غربی کشور احتمال بیشتری دارد، درحالیکه امواج گرمایی بلندمدت با ماندگاری بالا از بسامد کمتری برخوردارند. بررسی توزیع زمانی امواج گرمایی نشان داد که در فصول سرد سال، شامل پاییز و زمستان، فراوانی وقوع امواج گرمایی نسبت به فصول گرم (بهار و تابستان) بیشتر است. تحلیل مکانی نیز حاکی از آن است که شدت و تعداد رخداد امواج گرمایی در غرب استان کرمانشاه و جنوب استان زنجان بالاتر بوده و در مقابل، در استانهای آذربایجان غربی و فارس مقادیر کمتری مشاهده شده است. افزون بر این، روند تغییرات امواج گرمایی طی بازه مورد مطالعه نشاندهنده افزایش معنیدار در فراوانی، تداوم و دامنه رخداد آنهاست که از تشدید مخاطرات گرمایی در آینده نزدیک حکایت دارد.
اکبرزاده مهران، نوری حمید، مرتضوی ثمر، عطائیان بهناز. تجزیه و تحلیل سینوپتیکی امواج گرمایی در سطح یازده استان غربی کشور ب. فضای جغرافیایی. 1404; 25 (92) :138-163
(2).jpg)
