1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز و مرکز تحقیقات مدیریت توسعه پایدار حوضه‌های آبریز دریاچه ارومیه و رودخانه ارس، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. 3- دانشگاه علوم پزشکی تبریز و دانشگاه خزر باکو 4- دانشگاه علوم پزشکی تبریز
چکیده: (5 مشاهده)
چکیده
این پژوهش با هدف ارزیابی راهبردی محیطزیست توسعه و بهره‌برداری معدن مس سونگون در استان آذربایجان شرقی و شناسایی تفاوت‌های فضایی در تناسب محیط‌زیستی محدوده برای پشتیبانی از برنامه‌ریزی راهبردی توسعه معدن انجام شد. چارچوب تلفیقی SEA–GIS–AHP برای غربالگری اولیه پهنه‌های حساس و کم‌تعارض، پیش از تصمیم‌گیری‌های تفصیلی در سطح پروژه، به‌کار رفت. محدوده مطالعه 89/6463 هکتار از معدن مس سونگون و عرصه‌های پیرامونی آن در شهرستان ورزقان بود. داده‌ها در ArcGIS Pro و در سیستم مختصات WGS 1984 UTM Zone 38N (EPSG:32638) با اندازه سلول 30×30 متر آماده‌سازی و تحلیل شدند. هفت معیار شامل فاصله از منابع آب، آبراهه‌ها، سکونتگاه‌ها، راه‌ها، شیب، پوشش و کاربری اراضی و مناطق حفاظت‌شده انتخاب و در مقیاس پنج‌درجه‌ای استاندارد شدند. معیارهای فاصله‌ای با فاصله اقلیدسی، شیب از مدل رقومی ارتفاع و پوشش و کاربری اراضی از داده‌های مکانی استخراج شد. وزن معیارها با مقایسات زوجی AHP و قضاوت خبرگان تعیین گردید. فاصله از منابع آب با وزن 243/0 بیشترین اهمیت را داشت و پس از آن پوشش و کاربری اراضی 189/0 و فاصله از آبراهه‌ها 147/0 قرار گرفتند؛ وزن سکونتگاه‌ها 124/0، راه‌ها 106/0، شیب 098/0 و مناطق حفاظت‌شده 093/0 بود. نرخ ناسازگاری 08/0 نشان‌دهنده سازگاری قابل قبول ماتریس مقایسات است. در ادامه، لایه‌های استانداردشده با همپوشانی وزنی تلفیق و شاخص تناسب محیط‌زیستی در پنج طبقه نسبی تولید شد. از کل محدوده، 26/1396 هکتار (60/21 درصد) بسیار نامناسب، 88/1856 هکتار (73/28 درصد) نامناسب، 90/1809هکتار (00/28 درصد) متوسط، 16/650 هکتار (06/10 درصد) مناسب و 69/750 هکتار (61/11 درصد) بسیار مناسب قرار دارند. در مجموع، 33/50 درصد محدوده در دو طبقه نامناسب و بسیار نامناسب و 67/21 درصد در دو طبقه مناسب و بسیار مناسب قرار گرفته است. نتایج بر ناهمگونی فضایی محدودیت‌های محیط‌زیستی و ضرورت حفاظت از منابع آب، پوشش و کاربری‌های حساس، سکونتگاه‌ها و مناطق حفاظت‌شده تأکید دارد. نقشه تناسب حاصل ابزار غربالگری و تصمیم‌یار فضایی است و به‌منزله مجوز زیست‌محیطی نیست؛ پهنه‌های مناسب نیز پیش از تصمیم نهایی به مطالعات هیدروژئولوژیک، ژئوتکنیکی، محیط‌زیستی، HSE و حقوقی نیاز دارند.
(2).jpg)
